Ingezonden: 'Crisis is niet de enige bedreiging'

Vanuit mijn positie als ‘rustend' schipper blijf ik nog altijd geïnteresseerd in het wel en wee van mijn bedrijfstak. Tenslotte heb ik 49 jaar aan het spel meegedaan en daarvan ook nog een behoorlijke tijd met een bestuursfunctie als bijbaan.

Er is vanalles aan de hand en ik kan me ergeren aan de steeds verdergaande betutteling van de schipper, die toch wel degelijk een vakman is. Dat lijken overheden weleens te vergeten met al hun regels en voorschriften en controles. Het lijkt soms wel of alle schippers als onnozelaars worden weggezet en ze hun schepen niet meer kunnen varen zonder alle mogelijke frutsels en alarmeringen.

Ik ga me geen oordeel aanmatigen over AIS en verdere elektronica die zeker haar nut hebben. Wat mij wel van het hart moet is, dat dergelijke voorzieningen altijd als hulpmiddelen zijn gezien maar heden ten dage moet je bij wijze van spreken je schip al stilleggen als er een marifoon is uitgevallen en over een tijdje geldt dat vast ook voor AIS en GPS.
Sorry hoor, maar mijn vader heeft nog gezeild en die heeft me ooit opgevoed en wegwijs gemaakt op de vaart. Ik weet dus nog hoe een kompas werkt en hoe je ook met handbesturing bij slecht zicht en zonder radar van Amsterdam naar de Eem of Enkhuizen en Kornwerd moet komen.
Het mag dan tegenwoordig druk zijn op het water, maar vakmanschap blijft nog altijd belangrijker dan de computer en, met alle respect, ook dan de papiertjes die dat vakmanschap zouden bewijzen. Ik kreeg mijn eerste ‘Warnunge und Weiterfahrverbote' in Duitsland omdat ik voor schipper voer, terwijl ik nog te jong was voor het Rijnpatent.
En het gaat maar door, van kwaad tot erger.

Let op uw zaak
De onvoorziene gevolgen van de crisis in de binnenvaart zijn zo groot dat dit onderwerp alle aandacht vraagt. Een bijkomend gevaar is, dat de aandacht voor andere ingrijpende maatregelen te kort schiet.
Daar zijn bijvoorbeeld:

1) De ROSR eisen. Als aanpassingen duurder zijn dan 2500 euro ben je er vanaf. Let wel, het is voorlopig alleen uitstel van executie vanwege de crisis. Daar zijn we nog lang niet vanaf. Binnenkort is er weer een bespreking van de nautisch-technische commissie waar ook de EBU (reders) hun inbreng hebben. Waar worden onze afvaardigingen daar weer mee geconfronteerd?
Het Duitse onderzoeksrapport waar alle ROSR-ellende mee begon is daar ook schijnbaar ongemerkt gepasseerd. Er zal toch niet echt iets waar zijn van het gerucht dat de nieuwbouw werd gestimuleerd met een suggestie dat die oudere schepen toch eerdaags wel zouden verdwijnen?

2) 10.000 controles dit jaar. Het werd in bijna juichende bewoordingen bekendgemaakt. Het lijkt er op dat ons landje toch een overmaat aan ambtenaren heeft. We worden als binnenvaart op deze manier weggezet als een stel criminelen dat goed in de gaten moet worden gehouden. Ook gelezen van de schipper die op de kont van een zeeschip lag te laden en zijn have en goed alleen kon veiligstellen door met de schroef er op te zorgen dat roef en stuurhut niet onder het overhangende achterschip gekraakt werden. En dan komt een stel freaks je aan boord een bekeuring uitreiken, want je mag nu eenmaal niet afgemeerd liggen met de schroef in werking. Daar staat je hoofd als schipper in dergelijke omstandigheden bepaald niet naar. Dat ze zoiets doen in een sluis vol schepen is te begrijpen, maar langszij een boot waar je zelf nooit een touw vast krijgt! Gelukkig hebben deze onvakkundige controleurs een gematigd mens als slachtoffer getroffen, ze hadden ook iemand anders kunnen treffen. En wie is er dan de dupe van deze onzin? Natuurlijk niet de ambtenaar, want die heeft immers altijd de wet achter de hand.

Er zijn legio voorbeelden te noemen van omstandigheden aan boord en tijdens de vaart dat dergelijke, dikwijls ook nog overbodige controles niets positiefs toevoegen, maar eerder een gevaar opleveren, omdat wordt gedacht dat controles te allen tijde ondergaan kunnen worden. Zelfs afvarend op een drukke rivier in de potdikke mist mogen ze de schipper uit zijn concentratie halen met één van die 10.000 controles.

En dan het gezeur over de taalproblemen. Er varen nog heel veel oudere schippers van verschillende nationaliteiten rond die nooit onderwijs hebben gehad in een vreemde taal. Doe een beetje rustig aan met bekeuren en stilleggen. Veel schippers varen al jaren over de grens, zonder grote problemen. Dat schippers kunnen varen is belangrijker dan dat ze Duits of Engels of Frans spreken, binnenkort ook nog Russisch. We kunnen repercussies verwachten op de Franse gedeelten van zowel Rijn als Moezel, logisch toch.
De goeden niet te na gesproken, maar overheid bespaar ons de ergernissen van controleurs die van toeten nog blazen weten over ons vak en onze vakkennis.

3) Westerschelde. De derde uitdieping van de Westerschelde is nog niet eens van start en Antwerpen wil alweer een vierde. Ze doen daar of ze van niets weten, maar zelfs deze derde uitdieping kan binnenkort weleens een hoogwaterkering ter hoogte van Lillo onafwendbaar maken. Bij een springtij en een stevige bries uit het westen of noordwesten moeten nu al hoogwaterkeringen op de kaaien van Antwerpen worden geplaatst.
Bent u al eens bij zo'n gelegenheid tegen hoogwater van Merelbeke vertrokken richting Antwerpen? Ik wel en moest toen zelfs met mijn geladen spitsje vermogen minderen, anders liep het zeetje over de dijken.

Onze bewering dat de vaarweg van Vlissingen naar Antwerpen door de uitdieping en de daardoor onafwendbaar hogere snelheden van de zeevaart steeds maar gevaarlijker wordt, doen ze af als onzin en wordt van tafel geveegd.
Pas nog een incident, omdat een zogeheten Super met een diepgang van 18 meter geen snelheid kon minderen, omdat ze anders onbestuurbaar zou zijn. Centrale Hansweert deed weer eens nog al moeilijk toen het verzoek werd gedaan tot melding van het incident. Zijn ze daar de ooit uitgereikte bel als beste post nog wel waard?

De nieuwe OVV (onderzoeksraad voor veiligheid ) heeft duidelijk aangegeven dat incidenten altijd eerst aan de desbetreffende verkeerscentrale moeten worden gemeld wil zij er iets mee kunnen en dat was toch duidelijk genoeg.
En kan iemand mij uitleggen hoe de zeeschepen ooit op de rede van bijvoorbeeld Vlissingen of in de Put ten anker kunnen komen als ze al minstens een kwartier tevoren onbestuurbaar zijn geworden door de verminderde snelheid? Ga maar eens op de boulevard van Vlissingen kijken hoe snel ze gaan als de loodsboot langszij komt. Echt geen veertien mijl hoor en zo komen ze ook niet ten anker.

Ik blijf bij mijn stellingen dat wij als binnenvaart dezelfde rechten hebben om de Schelde te bevaren als onze grote broer de zeevaart, dat het goed zeemanschap in acht behoort te worden genomen en de verkeerscentrales daarop behoren toe te zien. Ze behoren niet ons, maar de zeevaart te waarschuwen voor het mogelijk ontstaan van gevaarlijke situaties.
Worden de posten wellicht door mensen bevolkt met niet helemaal de juiste mentaliteit als het om veiligheid gaat? Veiligheid was de enige reden voor het inrichten van de posten en niet het economisch belang van zeevaart of de haven van Antwerpen.
Schipper, laat je niet wegjagen van het hoofdvaarwater naar de onbetrouwbare en gevaarlijke scharen en nevengeulen, zoals Antwerpen en de Permanente Scheldecommissie graag zouden zien. De Schelde is nog altijd een rivier en geen zeearm.

Bij de les blijven buren, ook al lijkt de crisis de grootste bedreiging, ze is niet de enige.

Niek Deen
deen.catharina2@scheepspost.nl