Laatste nieuws:

DEVENTER, 12 maart 2010 08:27

‘Er bestáán geen onbelangrijke mensen’

De economische crisis is duidelijk voelbaar in het werk van Steunpunt Binnenvaart, dat in maart het eerste lustrum viert. Van de 101 hulpaanvragen vorig jaar, had meer dan de helft (51%) een financiële achtergrond, meldt coördinator Lilian van Hiele. De jaren daarvoor had doorgaans een kwart van de aanvragen met geld te maken. ‘Veel mensen waren wellicht niet in problemen gekomen als de vrachten het afgelopen jaar niet zo fors waren gedaald. Voor mensen die al problemen of veel pech hadden, was de crisis vaak net de nekslag.’

Lilian van Hiele van Steunpunt Binnenvaart: ‘Schippers zijn hele normale, hardwerkende mensen, maar hun leefwereld is nu eenmaal anders dan aan de wal.’ (Foto Dirk van der Meulen)

1/1

Gerelateerd nieuws: Binnenvaart bij SGP op 2 maart; Scheepvaart ook in flink deel Duitsland in greep van het ijs; Sluizen Terneuzen breken record; Reünisten strijden voor behoud zeevaartschool

Meer over: Actueel

Door Dirk van der Meulen

Vijf jaar Steunpunt Binnenvaart leverde ruim 400 hulpaanvragen op, een netwerk vol hulpbereidheid en regelmatig een klein wondertje. ‘Dan moet je Lilian bellen’ werd een gevleugelde term. Lilian van Hiele stapte vijf jaar geleden vanuit de journalistiek over naar haar nieuwe activiteit bij welzijnsorganisatie AMVV. Had ze het zelf voorzien? ‘Nee’, reageert Van Hiele. ‘Niemand had verwacht dat er zo ongelooflijk veel hulpaanvragen zouden komen.’ Ze begon met twintig uur per week, maar heeft er inmiddels een ruime weektaak aan.

Van Hiele merkt dat de spanning in de binnenvaart flink oploopt. ‘De lontjes worden korter. Ik begrijp dat wel. Mensen zien alles wat ze in twintig, dertig, veertig jaar of nog langer hebben opgebouwd verdampen. Ze proberen daar iemand de schuld van te geven. Maar dat helpt niets. Je hoort mensen zeggen dat er maar eens koppen moeten rollen. Natuurlijk, er moet snel iets gebeuren, maar “koppen rollen”? Wie moet er dan uit? Grote schepen, kleine schepen, oudere schippers, jonge schippers? En wat zijn de consequenties voor die mensen? Wat mij betreft bestáán er geen onbelangrijke mensen!’

Ze ziet mensen die lichamelijk en psychisch last van de crisis krijgen. ‘Je bent zelfstandig ondernemer en wordt geacht reserves te hebben, maar dat potje is er niet meer. Er zijn mensen die compleet blokkeren van alle zorgen.’

‘Kleine wondertjes’ na een hoop ellende

Steunpunt Binnenvaart ziet hulpaanvragen door economische crisis toenemen

Het Steunpunt is maart 2005 opgericht. De AMVV had vroeger in diverse grote havens ontmoetingscentra, de zwanen. Maar eind 2004 werd de overheidssubsidie voor de welzijnsorganisaties AMVV en KSCC stopgezet. Het KSCC heeft het sociaal werk voortgezet in combinatie met het pastorale werk en het bestuur van de AMVV heeft met reservegelden Steunpunt Binnenvaart opgezet.

Sinds maart 2005 zijn er bij het Steunpunt 420 hulpaanvragen binnengekomen. Het gaat dan om hulp bij ziekte, ongevallen, sterfgevallen, financiële problemen en een breed scala maatschappelijke problemen. Van problemen met kinderen, stoppen met varen, relatieproblemen, psychische problemen tot het zoeken naar een woning, of een probleem met een postadres of parkeervergunning voor schippers.

Van Hiele voelt zich een spin in een heel groot web. ‘Wat opvalt is dat anderen enorm bereid zijn te helpen’, zegt ze.

Het begint met aan boord ‘luisteren achter een kop koffie’. Dat ze de binnenvaart kent, helpt mensen hun verhaal te vertellen. ‘In feite orden ik de problemen van mensen. Samen kijken we wat ze zelf kunnen en waar ze hulp bij nodig hebben.’ Ze vergelijkt het met haar vroegere journalistieke werk, geoefend als ze was in het ordenen van feiten voor een verhaal, en haar jaren in het onderwijs aan schipperskinderen. ‘Daar heb ik geleerd dingen uit te leggen in gewone mensentaal. En dat werkt nu naar twee kanten.’

Spraakverwarring

Want er gaat veel mis tussen schippers en instanties door spraakverwarring, merkt Van Hiele. Voor het aanvragen van een paspoort is een waladres nodig. ‘Geef je je postadres, en leg je uit dat je daar niet woont, dan is de verwarring vaak al compleet.’

De kromste dingen maakt ze mee. Zoals een terminaal zieke die voor zijn laatste dagen naar boord mag, maar door de ambulance naar het postadres wordt gereden. ‘De “wal” begrijpt het leven, het jargon van de schipper niet. Als je dat naar beide kanten uitlegt, is het vaak eenvoudig op te lossen.’

De AMVV bracht het Steunpunt Binnenvaart als ‘bruggetje naar de wal’. ‘Ik ben van de wal én van de binnenvaart. Als ik een instantie aan de wal uitleg waar ik voor kom, zijn ze vaak opvallend geïnteresseerd en onvoorstelbaar bereid ons te helpen de schipper te helpen.’ Lachend: ‘Mijn baas, Henk Mos (voorzitter van het Steunpunt - red.), zegt dan: ze krijgen van jou ook niet de kans om níet mee te doen. Anders bel je gewoon de volgende dag weer…’

Om schippers te helpen bouwde Van Hiele een netwerk om zich heen van specialisten uit de hoek van banken, juristen, boekhoudkantoren, pastoraat, havenmeesters, sociale diensten, binnenvaartorganisaties, rechtsbijstand, waterpolitie, cascoverzekeraars, belastingdienst enzovoorts. ‘We doen dit echt met elkaar’, zegt ze nog eens met nadruk. ‘Het werkt twee kanten op. Als er iets is of gebeurt bellen zij mij en andersom. Iedereen begrijpt dat ik vertrouwenspersoon ben. In principe kent verder niemand de namen van de mensen waar ik kom. Dat maakt je kwetsbaar, maar het voelt ook heel veilig voor de mensen.’

Opluchting

Schippers praten onderling zelden over hun problemen, zijn geneigd de vuile was binnenboord te houden. Van Hiele merkt dat het vaak al oplucht als ze gewoon hun verhaal een keertje kwijt kunnen. In het gesprek voor de krant noemt ze geen namen, vermijdt al te herkenbare hulpsituaties. Het komt regelmatig voor dat schippers midden in hun varend bestaan worden geconfronteerd met een ongeneeslijke ziekte. ‘Je krijgt chemo, moet daarna nog weken bestralen, of geopereerd worden en al die tijd lig je stil. Los van alle ellende en emoties zijn er dan vaak financiële problemen, maar ook de vraag: waar leggen we het schip?’

Met teleurstelling in haar stem voegt ze toe: ‘Er is nauwelijks een gemeente meer waar dat zomaar kan. Weet je waarom? Omdat andere schippers dan mopperen dat de mooiste plekjes bezet zijn.’

Havenmeesters bellen vaak om een officieel verzoek van Steunpunt Binnenvaart. Van Hiele: ‘Dan lukt het bijna altijd, vaak ook tegen half havengeld. Dan blijft er gelijk geld over voor de boodschappen.’

Afschuwelijke taferelen maakt ze mee als de schipper of schipperse sterft en ook de partner van boord moet. ‘Als iemand vraagt: realiseer je je dat ik nu alles kwijt ben, zeg ik: ja, en we willen je graag helpen.’

De aantallen ernstige hulpvragen liegen er niet om. ‘Dat hakt er flink in, ook bij ons’, zegt Van Hiele. Wat haar zo raakt? ‘Vooral het verdriet van mensen die hun hele leven samen hebben gevaren en moeten stoppen vanwege ziekte, een sterfgeval of financiële problemen. Vrouwen die na 1950 zijn geboren krijgen geen weduwe-uitkering. ‘Wat moet je, als je als vijftiger op zo’n manier moet stoppen? Waar vind je een woning, een baan?’

Kleine wondertjes

Meedenken, mee leven en problemen oplossen ziet ze als de grootste taken van Steunpunt Binnenvaart. Met gevoel voor realiteit: ‘Al kunnen we uiteraard uiteindelijk niet iederéén helpen…’ Ze praat bijna lyrisch over ‘kleine wondertjes’ na een hoop ellende. ‘Als je mensen kunt helpen is dat zo mooi.’ Oprecht interesse tonen, altijd een eerste contact aan boord, met een bloemetje. ‘En steeds weer ordenen’, zegt Van Hiele. ‘Er gaat zoveel door mensen heen. “Als we nou eens dit, of als we nou eens dat…” Ze overzien vaak niet meer wat er kan en wat ze willen. Dan leg je uit wat de mogelijkheden zijn, zodat zij kunnen kiezen.’

Ze waarschuwt dat je op een huurwoning vaak een paar jaar moet wachten, dat urgentieverklaringen nauwelijks meer worden gegeven. ‘Ik kan het niet vaak genoeg zeggen: schrijf je, ook voor het geval er iets gebeurt, vast in voor een huurwoning in de plaats waar je (later) zou willen wonen…’

Is er verschil met hulpverlening van de wal? ‘Absoluut! Zij begrijpen niet dat een schipper moeilijk afspraken kan maken, of soms moet afbellen. “Dan vindt u het kennelijk niet belangrijk”, zeggen ze dan.’

Van Hiele noemt het voorbeeld van een gescheiden vader, die, net als hij een sluis in vaart, wordt gebeld door de kinderbescherming. ‘Hij geeft aan nu even geen tijd te hebben. Dan lees je later in het rapport dat vader niet geïnteresseerd is in zijn kinderen…’, zegt ze geërgerd. Of het haar boos maakt? ‘Op wie moet je boos zijn? Schippers zijn hele normale, hardwerkende mensen, maar hun leefwereld is nu eenmaal anders dan aan de wal.’

Uitkering

‘We hebben nu uiteraard ook veel mensen met financiële problemen. Ook mensen die moeten stoppen met varen en daarna de schuldhulpverlening in moeten en/of een uitkering moeten aanvragen. Al die regels, al die walformulieren, die qua vragen voor een schipper nauwelijks in te vullen zijn. De ene uitkering krijg je pas als je daadwerkelijk gestopt bent en aan de wal woont, voor een uitkering voor zelfstandigen mag je juist weer niet uitgeschreven zijn bij de Kamer van Koophandel. Het is allemaal erg ingewikkeld.’

Ook relatieproblemen komen voor. Net als aan de wal. ‘Op dit moment zijn het er best veel’, zegt Van Hiele. ‘Het is ook lastig als er zakelijk en privé zoveel dingen door elkaar lopen. Zeker in deze moeilijke tijden.’ Ze stuurde pas een echtpaar door naar een therapeut van de wal. Die reageerde later verbaasd: ‘Die mensen werken de hele dag samen op zo’n boot, wonder dat dat misgaat.’

Ze helpt als dat nodig is ook bij het opstellen van afspraken bij scheidingen en verwijst liefst door naar een binnenvaartadvocaat. Die begrijpt dat het vaak het handigste is als de man kan blijven varen. ‘Anders gaat alles kapot en waar moet hij dan de alimentatie voor de kinderen van betalen? Het is overigens, een wijd verbreid misverstand dat de kinderen op het internaat mogen blijven als de ouders zijn gescheiden en de moeder aan de wal woont.

‘Bij relatieproblemen gaat het vaak om zaken die escaleren door de bijzondere combinatie van wonen en werken aan boord. Als je daar een keer goed met elkaar over praat, lukt het soms de negatieve spiraal te doorbreken en een nieuwe start te maken. Met kerst kreeg ik een kaart: “We varen nog steeds samen!”.’

Van Hiele vindt het heel bijzonder om dagen, weken, soms maanden met mensen op te trekken. ‘Je trekt een periode heel intensief met elkaar op en dan is het soms jammer om afscheid te moeten nemen, maar je moet verder omdat er weer nieuwe hulpvragen komen.’

Haar werk valt onder maatschappelijk werk en sociaal raadswerk. ‘Het vak steunpunt bestaat niet. Je rolt erin, pakt het per hulpvraag op. Het is uitzoeken, opzoeken en compleet maken binnen je netwerk.’ Dat is volgens haar ook de sfeer tijdens de Ronde Tafel die ze jaarlijks voor het Steunpuntnetwerk organiseert: hoe helpen we met elkaar ondernemers die problemen hebben.

Ze adviseert schippers een ‘natte’ boekhouder te nemen. ‘Die weten wat er speelt en kunnen je ook echt adviseren. Zo nodig regelt Steunpunt Binnenvaart een “second opinion” bij een binnenvaartboekhouder.

‘Ook van de binnenvaartbanken kan ik alleen maar zeggen dat ze echt meedenken en meehelpen. Ook als het niet anders kan en een bedrijf beëindigd moet worden, hebben de meesten absoluut oog voor het menselijke aspect.’

‘Bbz heeft al veel mensen geholpen’
‘Het zou vreselijk zijn als de Bbz-regeling wordt afgeschaft en ik vind het ook jammer dat die onlangs, door een volkomen verkeerd voorbeeld, zo ongenuanceerd in het nieuws is geweest’, zegt Lilian van Hiele van Steunpunt Binnenvaart over het artikel ‘Doorvaren in de bijstand’ in Weekblad Schuttevaer van 16 januari jl.

‘Met een bijstandsuitkering van de wal mag je niet werken, dus de kop was nogal suggestief. Maar het Besluit bijstandsverlening zelfstandigen (Bbz) is een speciale, wettelijke regeling voor álle zelfstandigen in Nederland. Bakkers, slagers èn schippers. Die regeling bestaat al tientallen jaren en dankzij die regeling zijn veel mensen geholpen. Bij ziekte, na een ongeval of bij pech op pech. Stel, je bent 55 jaar, je motor loopt eruit en de bank kan of wil geen extra krediet geven. Wat moet je dan? Zo’n bedrijf op een paar duizend euro kapot laten gaan? De keerkoppeling niet laten reparen zodat het schip onverkoopbaar is en de schipper gelijk helemaal niets meer heeft? De regeling ‘leent’ je tijdelijk geld, net even om de nood te lenigen. Het zou echt zonde zijn die regeling door een of andere ‘hetze’ te laten vernielen.’
Voor wie denkt dat zo’n uitkering gemakkelijk te krijgen is, heeft Van Hiele een verrassing: ‘Je moet zelf eerst echt álles geprobeerd hebben, financieel compleet met de billen bloot, stapels papieren overleggen én de sociale dienst cijfermatig kunnen aantonen dat je bedrijf in de toekomst levensvatbaar is.’ (DvdM)

e-mailen printen

Reacties (8)

Deze vrouw is een uitblinker in onze samenleving!
Keep on the good work!!!

Arjan

15-03-2010 op 05:08

Sommige reacties zijn gewoon waardeloos, op dit artiekel, we weten er helaas alles van, en nee geen crisis, maar gewoon geval zinloos geweld, en ja wat moet je dan jij ligt in het ziekenhuis, en je vrouw aan boord bij de dader die daar ook ligt, maar zelf kun je geen kant meer op,Ja en dan wil ik de grote mensen nog wel eens zien! Lillian hartsikke bedankt voor de bijstand, want dat eeft ons heel goed gedaan, je was onze rots in de branding,toen we het eigenlijk al op wilden geven, en daar zijn we je dankbaar voor, en met dank aan degene die ons doorgestuurd heeft, anders was het misschien wel anders gegaan. En nog wat, dat bloemetje, en koffie dat waarderen wij nog steed, maar vooral dat je erbij was bij de confrontatie, dat heeft ons heel erg goed gedaan!!!
Voor ons ben je voorgedragen voor een lintje, je hebt het verdiend!!!mn76

J.Breman

14-03-2010 op 18:11

Lilian doet heel goed werk en doet haar werk heel goed.
Ik kan er van getuigen dat ze onpartijdig is.
Maar het is ook voor haar onmogelijk om voor een ieder zijn/haar persoonlijke wensen te realiseren.
Maar ik wens binnenvarend Nederland toe dat Lilian zich nog lang en belangeloos in wil zetten voor de problemen zoals die zich in de financiele en relationele sfeer aandienen.
Ik ben haar in ieder geval zeer dankbaar.

Reinder Maatjes

Reinder Maatjes

13-03-2010 op 19:58

berend en c.d.w dit artikel gaat over iemand die mensen met problemen helpt en niet alleen met crisis problemen maar ook dingen van persoonlijke aard, eerst eens goed nadenken en dan reageren deze vrouw is goed bezig, ik ken haar en haar werk gelukkig niet maar vind dat het reageren en direct elkaar afkatten over moet gaan denk eerst eens na want voor je het weet heb je zelf die hulp nodig en mischien wel niet vanwege "nieuwbouw waanzin" voor Lillian trek je niets van deze dwaze aan mischien zie je ze vroeg of laat wel achter het kopje koffie en dan mag je ze terug pakken dat willen ze toch graag.

l.verschuure

13-03-2010 op 19:17

Tijdens een Reünie in dordt stond een dame hoog van de toren te blazen over haar zoon wat die allemaal wel niet deed met de afbouw van zijn nieuwe schip.
ik was maar zoon van een zetschipper enz.
Nu gaat deze persoon het niet goed en waar haalt hij hulp, goed zo bij de belastingbetaler en dus ook bij mij.
Hooogmoed komt meestal voor de val

Berend Bartelds

12-03-2010 op 17:49

Mijnheer Cor, we kunnen het ook omdraaien. Als het de ondernemer in de scheepvaart goed gaat hebben zij nergens tijd voor. Als het mindergoed gaat wordt er hard geroepen maar is het te laat soms om nog iets te regelen met de overheid. Zolang het "eigen ik" prevaleerd in de scheepvaart zal het nooit een gezonde bedrijfstak worden. Ik weet zeker dat er veel verbeterd is in het sociale leven van de varensman. Goede woningen ,vaar en rusttijden, arbo wetgeving en ga zo maar door. U moet eens vragen hoeveel schippers gaan stemmen met de komende verkiezingen. Daar liggen jullie kansen en niet door de zaak af te kraken.

c.d.w

12-03-2010 op 16:05

Lieve Lillian uit eigen ervaring kan ik oprecht zeggen dat vele mensen een voorbeeld aan je kunnen nemen !
Ik hoop dat meerdere mensen jouw MENSELIJKE instelling overnemen !
Liefs Chiel

Machiel Meints

12-03-2010 op 14:01

Lillian,Met grote intresse je artikel gelezen,het laat ook hier zien hoe onze overheid met de burger omgaat.Alles rammeld in ons zo mooie land maar de politiek weet alles te verzieken.Wanneer de problemen zo groot zijn geworden blazen ze gewoon het cabinet op.Schippers in dit geval kunnen niet terugvallen op hulp omdat de politiek er niet voor de burger is maar alleen voor zichzelf

cor

12-03-2010 op 13:30