Geen nieuwe VERS-regeling

De Subsidieregeling dieselmotoren voor binnenvaartschepen (VERS-regeling) zorgt voor veel minder Nox-reductie dan verwacht. Uit een evaluatie van SenterNovem blijkt dat de verwachte reductie van 1,5 kton NOx per jaar in 2010 niet hoger uitvalt dan 0,2 kton per jaar. Staatssecretaris Tineke Huizinga van Verkeer en Waterstaat acht het daarom niet zinvol om een vervolg op de VERS-regeling in te stellen.

De (VERS-regeling) is een regeling van het ministerie van VROM. Sinds de start in 2006 heeft de VERS-regeling investeringen gestimuleerd in schone motoren en in zogenaamde nageschakelde apparatuur (zoals een katalysator). Op die manier tracht de regeling de introductie van schonere motoren en technieken te versnellen ten opzichte van de in EU-richtlijnen overeengekomen termijnen. Afhankelijk van de bedrijfsgrootte kan een binnenvaartondernemer 30 of 40% van de investering gesubsidieerd krijgen. De regeling loopt tot en met 2010. Het ministerie van Verkeer en Waterstaat draagt financieel bij aan de regeling.

Stok achter de deur
‘Voordat het ministerie een onderzoek naar een zinvol en haalbaar vervolg wil beginnen is eerst de huidige regeling geëvalueerd', schrijft Huizinga de Tweede Kamer. ‘Uit de evaluatie door SenterNovem blijkt dus dat het resultaat sterk achter blijft bij het gestelde doel. Hiervoor worden in de evaluatie verschillende redenen genoemd. Zo zijn er voornamelijk kleinere (hulp)motoren vervangen, die in absolute zin minder luchtverontreinigende stoffen emitteren dan grote voortstuwingsmotoren. Het aantal vervangen motoren was bovendien relatief laag, omdat op 1 juli 2007 een nieuwe motoremissienorm inging. Na die datum waren deze schonere motoren wettelijk verplicht, en dus niet meer subsidiabel. Tenslotte is de regeling in 2007 pas laat gepubliceerd, waardoor voor ondernemers weinig tijd restte om een aanvraag in te dienen.

‘Een belangrijke aanbeveling uit de evaluatie is dat aanvullend beleid nodig is om de VERS-regeling succesvoller te maken. Van een subsidieregeling zonder aanvullend beleid (stok achter de deur) gaat te weinig prikkel uit.'

Vervolg
Het onderzoek naar een zinvol en haalbaar vervolg van de VERS-regeling is uitgevoerd door TNO. ‘Om inzicht te krijgen in de effecten van aanvullend beleid is door TNO een aantal scenario's doorgerekend. Deze scenario's zijn opgesteld in samenspraak tussen de beide ministeries, het havenbedrijf Rotterdam, en de branchepartijen Centraal Bureau voor de Rijn- en Binnenvaart en Kantoor Binnenvaart. TNO geeft aan dat de resultaten met de nodige voorzichtigheid moeten worden geïnterpreteerd, omdat gewerkt is met een smalle gegevensbasis waar het de leeftijdsopbouw van het motorenpark betreft. Zo rekent TNO op basis van eigen onderzoeksinformatie met een vervangingssnelheid van motoren die hoog lijkt. TNO geeft echter aan dat dit momenteel de best beschikbare gegevensbasis is.

‘TNO heeft eerst een scenario doorgerekend waarbij is uitgegaan van het beleid dat in de pijplijn zit. Het gaat met name om het vaststellen van nieuwe, stringentere motoremissienormen voor de binnenvaart. Deze normen, die onderdeel zijn van een herziening van Richtlijn 97/68/EG, zijn thans nog niet vastgesteld. Er bestaan verschillende voorstellen voor het herzien van deze Richtlijn, die ook verschillen in de hoogte van de toekomstige motoremissienormen voor de binnenvaart. TNO heeft gerekend met de minst vergaande normen. Dit scenario leidt tot een extra emissiereductie in 2020 van 3,2 kton NOx en 0,2 kton PM10 (fijnstof) ten opzichte van de beleidsarme prognose uit de Begroting 2010.'

Verdergaande scenario's
Daarnaast heeft TNO twee additionele scenario's doorgerekend die verdergaande emissiereducties opleveren. ‘In deze scenario's wordt met aanvullend beleid de natuurlijke, lange levensduur van binnenvaartmotoren sterke beperkingen opgelegd. Het gaat hierbij om het vervroegd uitfaseren van bestaande motoren, en het maximeren van de gebruiksduur van een scheepsmotor. Beide scenario's zijn ingrijpend en zullen grote economische nadelen met zich meebrengen voor binnenvaartondernemers.

TNO heeft ook een aantal scenario's doorgerekend waarbij verladers in bepaalde marktsegmenten van vervoerders gaan eisen dat zij met schone schepen varen. Dit levert potentieel een aanzienlijke emissiereductie op, maar is erg afhankelijk van het doorzetten van een trend op dit gebied die op dit moment pas voorzichtig merkbaar is.'

Geen vervolg
‘Samenvattend kan gesteld worden dat het scenario met nieuwe, stringentere motoremissienormen reeds een significante reductie oplevert van de emissies van NOx en PM10 in het jaar 2020, terwijl de ingrijpende scenario's de emissies nog verder reduceren. Gezien de onzekerheid in de hoogte van de nog vast te stellen plafonds voor 2020 en in het tempo waarmee motoren zullen worden vervangen, is het onduidelijk of er naast de nieuwe, stringentere motoremissienormen nog additioneel beleid, zoals de maatregelen uit de twee additionele scenario's, noodzakelijk zal zijn om de NEC-plafonds te halen.

‘Vanwege deze onzekerheden, de vergaande economische effecten van dat additionele beleid voor de sector, en de teleurstellende ervaringen met de huidige VERS-regeling, acht ik het thans niet zinvol om een vervolg op de VERS-regeling in te stellen.

Wel zal ik het onderzoek naar additioneel beleid voortzetten. Over twee jaar zal de onzekerheid in de hoogte van de NEC-plafonds goeddeels zijn weggenomen. Ook is er dan meer zicht op de aanpassing van Richtlijn 97/68/EG. Op basis van deze informatie kan dan een betere afweging gemaakt worden. Op advies van TNO zal gewerkt worden met een bredere gegevensbasis voor wat betreft de leeftijdsopbouw en de vervangingssnelheid van het motorenpark.

Contracten
Het ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer onderzoekt of met een beperkt budget verladers en binnenvaartondernemers gestimuleerd kunnen worden om de milieuprestatie van de binnenvaart via zogenaamde milieuprestatiecontracten te verbeteren en de ervaring op dit gebied te verbreden. ‘Dit is ook van belang omdat samen met de branche in 2010 bezien wordt of met deze milieuprestatiecontracten vanaf 2011 uitvoering kan worden gegeven aan de afspraak in de Overeenkomst luchtkwaliteit Maasvlakte 2 om een zinvol en haalbaar vervolg voor de VERS-regeling in te stellen.

‘Tenslotte loopt in 2010 via het ministerie van Verkeer en Waterstaat nog het programma Voortvarend Besparen, dat tot doel heeft 5% energiebesparing in de binnenvaart te bewerkstelligen in 2010. Naast emissiereductie van CO2 leidt dit tot reductie van luchtverontreinigende emissies zoals NOx en PM10.' (EvH)