Huizinga bereid crisis aan te melden

‘De sector binnenvaart heeft een buitengewoon ambitieus plan. Dit is nog nooit vertoond!’, zei staatssecretaris Tineke Huizinga dinsdagavond in het overleg met de Vaste Kamercommissie voor Verkeer en Waterstaat. Ze is bereid bij de Europese Commissie in Brussel de crisis aan te melden en gaat op zoek naar een kwart miljoen euro als bijdrage aan de vorming van allianties of schepenpools.

1/1

Gerelateerd nieuws

‘680 miljoen aan scheepsbouworders overboord’

Curator Smits Machinefabriek treft vier miljoen euro vorderingen aan

Samenwerkende ondernemers brengen vier nieuwbouwtankers in de vaart

De Rijn van A tot Z: Augustus slechte maand

Meer over

Actueel

SP’er Emile Roemer en VVD’er Charlie Aptroot vonden de staatssecretaris niet ver genoeg gaan in haar aanpak van de crisis in de binnenvaart. ‘Onbegrijpelijk’, stelde Roemer, dat de ernst van de crisis niet doordringt bij het kabinet. Waarom ondernam de staatssecretaris niet maanden geleden zelf al actie, in plaats van af te wachten met welke voorstellen de sector zou komen? ‘Voor veel schippers is het een treurige realiteit dat er van hun omzet nog maar 35 tot 40 procent is overgebleven’,  zei hij. ‘Wanneer de staatssecretaris in Brussel potten wil breken, had ze daar allang moeten zijn.’  
De SP’er verweet haar traagheid van handelen en vroeg zich af waarom ze geen werk wil maken van bodemprijzen en een vrijwillig toerbeurtsysteem. ‘Daar is in de sector geen draagvlak voor’, reageerde Huizinga pertinent. Op Roemer’s suggestie schippers vervroegd met pensioen te sturen (‘Dat doet niets tegen de overcapaciteit, maar voorkomt wel een hoop menselijk leed’) ging ze niet in. Roemer: ‘De moed zakt me langzamerhand in de schoenen.’

Groslijstje
Aptroot vond Roemer’s pleidooi voor een toerbeurtregeling in strijd met de vrije markt, maar vond dat Huizinga wel iets serieuzer op zijn voorstellen had mogen reageren. ‘Wat heeft de staatssecretaris nog meer op haar groslijstje staan om de binnenvaart te redden?’ Met Roemer overweegt hij een plenair debat (VAO) in de Tweede Kamer aan te vragen, om meer opheldering van Huizinga te krijgen.  
De staatssecretaris had eerder bepaald vinnig gereageerd op opmerkingen van Aptroot, die volgens haar ‘buiten proportie’ waren. ‘Meneer de voorzitter, weet de heer Aptroot eigenlijk wel hoe de binnenvaart werkt?’, reageerde ze op opmerkingen van de VVD’er, die zich afvroeg wat Huizinga nu zelf had gedaan om de nood van de binnenvaart in Brussel en Straatsburg aan te kaarten. Haar optreden noemde hij mat en afwachtend, vergelijkbaar met de houding van het hele kabinet. ‘De coalitie is te langzaam wakker geworden. Het straalt geen actie uit, terwijl juist nu iedereen op scherp moet. Het is vijf of twee of misschien zelfs een voor twaalf. Dan moet je geen moment langer wachten met het aanmelden van de crisis in Brussel.’
PvdA-Kamerlid Lia Roefs kon intussen haar verbazing over de binnenvaart zelf niet op. ‘Het is heel bijzonder, deze sector pakt zelf aan.’ CDA’er Sander de Rouwe en SGP’er Kees van der Staaij dienden uit waardering een amendement in om 250.000 euro mee te betalen aan het opzetten van schepenpools.

Brief aan de Kamer
In een brief aan de Tweede Kamer had Huizinga zich eerder al bereid getoond een verzoek bij de Europese Commissie in te dienen om de crisis in de binnenvaart vast te stellen. Met de brief informeerde zij de Kamer over haar inspanningen voor de binnenvaart. 

Volgens Huizinga wordt de binnenvaart door marktspecifieke kenmerken relatief hard getroffen. ‘Het gaat om een brede economische crisis die de hele economie en samenleving raakt. De investeringen zijn in veel sectoren teruggelopen door een gebrek aan vertrouwen bij veel partijen. De transportsector is bij uitstek afhankelijk van investeringen van bedrijven en consumenten.

‘De binnenvaart wordt extra hard getroffen door deze crisis omdat zij relatief grote investeringen moet doen in schepen. De afgelopen jaren is in hoogconjunctuur flink geïnvesteerd in nieuwe schepen. Deze komen nu op de markt, terwijl door de crisis de lading juist sterk terugloopt. Dat betekent een grote druk op de tarieven en de veerkracht van de sector.

‘Naast deze onbalans in vraag en aanbod is een extra probleem dat binnenvaart-schepen bij een faillissement van de eigenaar gewoon in de markt blijven, omdat ze door de banken tegen relatief lage prijzen zullen worden doorverkocht. Als dit gebeurt, legt dit een neerwaartse druk op de transporttarieven.'

Reservefonds
Inmiddels heeft het Crisisberaad Binnenvaart haar plannen gepresenteerd. ‘De sector sluit niet uit dat voor de invoering van deze plannen flankerende en passende maatregelen vanuit de EU noodzakelijk zijn', schrijft Huizinga. ‘Om de sector op dit vlak te ondersteunen ben ik bereid een verzoek in te dienen bij de Europese Commissie om een crisis vast te stellen als bedoeld in richtlijn 96/75/EG. Het is vervolgens aan de Europese Commissie om te beoordelen of zij dit verzoek wil honoreren en besluit passende maatregelen te nemen die erop zijn gericht iedere verdere toename van de vervoerscapaciteit tegen te gaan.

‘In het verzoek aan de Europese Commissie is het belangrijk om concreet in te gaan op de door de sector gewenste maatregelen. Ik zal het verzoek dan ook pas kunnen aanmelden als de werkgroepen - waarover verderop in deze brief meer - onder leiding van de heer Van der Sluis een concreet robuust voorstel hebben uitgewerkt, dat op draagvlak in de binnenvaartsector kan rekenen. Voor de onderbouwing van zo'n voorstel moet de sector de gegevens aanleveren. Daarbij roep ik in ieder geval de Europese Commissie op het reservefonds te betrekken.'

CCR-eisen
Tijdens het Algemeen Overleg op 3 februari zegde Huizinga toe om in overleg met de binnenvaartbranche te onderzoeken hoeveel schepen thans niet voldoen aan de technische eisen van de CCR en te berichten over de uitkomsten hiervan. Zij geeft nu aan welke gegevens beschikbaar zijn. ‘De meest betrouwbare gegevens over aantallen schepen die gebruik maken van overgangsbepalingen zijn afkomstig uit het onderzoek van het Europäisches Entwicklungszentrum für Binnen- und Küstenschifffahrt, Versuchsanstalt für Binnenschiffbau e.V. uit Duisburg (VBD) uit 2001.

‘Het vaststellen van betrouwbare aantallen (Nederlandse) schepen die al dan niet voldoen aan bepaalde technische eisen, is problematisch om de volgende redenen:

1. In de CCR-landen bepaalt de eigenaar van een schip in welk land hij een certificaat aanvraagt. Dit betekent dat niet alle Nederlandse schepen bekend zijn bij IVW. Er bestaat op dit moment geen centrale certificaatdatabase;
2. Scheepseigenaren melden niet voorafgaand aan een inspectie voor een certificaatvernieuwing voor welk certificaat ze opteren. Het "strengste" certificaat is dat voor de Rijnvaart. Alleen hiervoor lopen in 2010 de eerste overgangsbepalingen af. Schepen die nu een Rijnvaartcertificaat hebben kunnen ook opteren voor een communautair certificaat zodat ze alleen buiten de internationale Rijn kunnen varen. Daarmee krijgen ze de gelegenheid om te voldoen aan overgangsbepalingen die pas op een later tijdstip (vanaf 2024) aflopen;
3. Niet elke bepaling geldt voor elk schip. Zo gelden eisen aan de hydraulische stuurinrichting natuurlijk niet voor schepen die een dergelijke stuurinrichting niet hebben en hetzelfde geldt bijvoorbeeld voor de eisen ten aanzien van een hefbaar stuurhuis;
4. Als delen van een schip vervangen of omgebouwd worden, moet het betrokken deel geheel aan de nieuwste voorschriften worden aangepast;
5. Ondernemers kunnen eerder dan ze daartoe verplicht waren hebben geïnvesteerd in hun schip (zonder dat sprake was van ombouw of verbouw) zodat ze inmiddels al aan bepaalde voorschriften voldoen.'

Voor de laatste twee punten geldt volgens Huizinga dat pas na 2010 door IVW bij certificaat-verlenging wordt gecontroleerd of voldaan is aan de bepalingen waarvan de overgangstermijn op dat moment is afgelopen. 'Het is niet logisch dat eerder te doen en dat wordt ook niet gedaan.'

Geen cijfers
Uit overleg met de binnenvaartsector bleek volgens Huizinga dat het bedrijfsleven evenmin over betrouwbare cijfers beschikt over welke schepen wel of niet voldoen aan de voorschriften.

‘De sector had van acht CCR-bepalingen aangegeven dat zich daarbij een knelpunt voor zou kunnen doen. Deze knelpunten zijn geïndiceerd en besproken. Geconcludeerd is dat mogelijk drie van de acht knelpunten voor problemen kunnen zorgen. Het gaat daarbij om de lichtdoorlatendheid van stuurhuisruiten, het verbod op dagtanks boven motoren en uitlaten (beide vanaf 2010) en geluidseisen (vanaf 2015). Voor de eerste en de laatste genoemde knelpunten is afgesproken dat nader onderzoek, door het bedrijfsleven met steun van de overheid, zal plaatsvinden en dat de plaatsing van dagtanks in de CCR door de overheid aan de orde wordt gesteld. Daarnaast is de branche geïnformeerd over werking en procedure van de hardheidsclausule.

Hardheidsclausule
De CCR heeft in haar plenaire vergadering van 4 juni jongstleden uitgebreid aandacht besteed aan de crisis in de binnenvaart. Ik ben blij u te kunnen melden dat de CCR in deze vergadering gehoor heeft gegeven aan mijn oproep coulant om te gaan met schippers die een beroep doen op de hardheidsclausule. Een werkgroep heeft opdracht gekregen nog voor de zomer een procedure daartoe uit te werken. In die werkgroep wordt medewerking verleend door alle betrokkenen: CCR- en EU-lidstaten, de Europese Commissie en het bedrijfsleven. Overleg met mijn collega's tijdens de Transportraad bleek derhalve niet nodig.

Tot op heden is in geen enkel lidstaat een beroep op de hardheidsclausule gedaan. Naar aanleiding van de besluitvorming in de CCR heeft de IVW de Nederlandse procedure voor beroepen op de hardheidsclausule aangepast en op haar website geplaatst.

Investeringen
Tot besluit benadrukt Huizinga dat zij, met de financiële middelen uit het aanvullend beleidsakkoord, een impuls geeft aan verbetering van de vaarwegen. ‘Concreet betekent dit dat ik de komende jaren 125 miljoen euro investeer in het verder versnellen van het onderhoud aan de vaarwegen en 75 miljoen euro extra in het verbeteren van binnenhavens, ligplaatsen, kunstwerken en vaarwegen.
‘Kortom, ik investeer nu extra in vaarwegen en binnenhavens, zodat de binnenvaart na deze moeilijke tijd de groeikansen optimaal kan benutten.'

Meer over de kredietcrisis in het dossier

Neem nu een gratis abonnement op de Nieuwsbrief. U krijgt dan twee keer per week alle maritieme nieuws in uw emailpostbus.