Spitsenvaart heeft dringend aanwas nodig

De Europese Logistieke Vervoerders Coöperatie (ELV) begint op de Construction & Shipping Industry-beurs in Gorinchem een campagne om jonge en oudere varenden over te halen in de spitsenvaart te stappen. In de wervende folder ‘Kies voor een Spits' wijst de ELV op de vele aantrekkelijke kanten van de spitsenvaart, zoals het grote vaargebied en het rustige tempo op de Franse kanalen.

Hans en Mannie op hun spits La Vie. (Foto Hans Heynen)

1/1

Gerelateerd nieuws

Port Elizabeth is zesde tanker van De Leeuw BV

Accent op innovatie bij scheepsbouwsteun

ESO wil Europese sloopregeling

Rijn van A tot Z: Koude nog niet van invloed

Meer over

Actueel

‘Op een spits heb je nog tijd voor elkaar, 's ochtends verse croissantjes halen en 's avonds genieten van het late diner met een glas Franse wijn', aldus de folder.

‘De folder geeft natuurlijk een wat geromantiseerd beeld van de spitsenvaart', zegt Henny Kranenburg van de ELV, zelf varend op de spits Westropa. ‘Maar vergeleken met andere sectoren in de binnenvaart is de stress wel degelijk minder en heb je meer vrijheid.'

De ELV is bereid ondernemers die een spits kopen op weg te helpen en ze te begeleiden op hun eerste zelfstandige stappen in de binnenvaart. ‘We kunnen natuurlijk niet met iemand meevaren, maar wel goed uitleggen waar je allemaal op moet letten, zoals het eenrichtingsverkeer in Parijs, de ins- en outs van de bevrachting en de gangbare prijzen per ton, die bij een spits hoger liggen dan bij een groter schip.'

De ELV wijst potentiële kopers ook op de technische zaken waar ze op moeten letten bij de aanschaf van een spits, zoals een vlakcontrole en een goede controle van de conditie van de voortstuwingsinstallatie.
De ELV hoopt dat nieuwe spitsenondernemers zich bij de coöperatie willen aansluiten. ‘Het tekort aan spitsen maakt het moeilijk grote langlopende vervoerscontracten af te sluiten. We kunnen soms onvoldoende vervoerszekerheid bieden. Meer spitsenvaarders zijn dus gewenst, anders kunnen we dit soort contracten alleen nog per reis aannemen.'

Minder rollen
Hoewel de economie overal inzakt, was er tot eind vorig jaar nog voldoende werk voor de spitsen, die al decennia niet meer worden gebouwd. ‘Wat we aan schepen hadden voer', zegt Kranenburg. ‘Tot eind januari hebben we nog heel goed gevaren. Daarna is het ladingaanbod teruggelopen. Er gaan nu minder rollen staal van IJmuiden naar de Franse autofabrieken en de hoeveelheden veevoer zijn ook wat gedaald. Dat laatste is eigenlijk vreemd. De boerderijdieren eten toch evenveel als anders zou je denken. Misschien bestellen handelaren kleinere partijen, die ze per vrachtwagen vervoeren.'

Voor de ELV varen momenteel een kleine honderd spitsen. Daarvan is iets meer dan de helft Frans. Daarnaast varen er nog wat Canal du Nord-schepen voor de ELV.

Samenwerking
Behalve de ELV is Overmeer een belangrijke bevrachter op de Noord-Zuidroute. ‘Als zij meer werk hebben dan ze aankunnen en wij hebben toevalig een schip over, dan helpen we ze uit de brand en vice versa', zegt Kranenburg. ‘Het is niet meer zo dat we elkaar het licht in de ogen niet gunnen.'
Wie in de spitsenvaart stapt, hoeft zich niet per se aan te sluiten bij de ELV of Overmeer, er zijn ook nog Franse bevrachters.

Wie voor de ELV kiest moet wel aan een aantal eisen voldoen. ‘Je moet bereid zijn de door ons in langlopende vervoerscontracten aangenomen vrachten te vervoeren', zegt Kranenburg. ‘Je moet niet afhaken wanneer het op de vrije markt even beter is. Wanneer het beter gaat heb je soms pech, maar wanneer de markt even slechter is ben je bij ons beter af en houd je de afgesproken prijs.'

Volgens Leen Schipper van de ELV zijn de ladingstromen momenteel een stuk dunner. Daar komt bij dat de spitsenvaart moet opboksen tegen de lage tarieven in het wegvervoer. ‘De vrachtwagen is voor spitsen een directe concurrent.' Gevolg is dat de voor ELV varende spitsen momenteel een wat langere wachttijd hebben tussen twee reizen. ‘Bepaalde ladingstromen liggen stil en je weet niet precies wanneer die weer beginnen, dat kan morgen zijn, volgende maand of over een jaar', zegt collega Hans Schipper.

Nieuwe aanwas
Rens Blessing volgt momenteel een vierjarige BOL-opleiding en loopt stage op de spits Picaro. Hij wil na zijn studie zo snel mogelijk een spits te kopen. ‘Daar ben ik inmiddels wel uit. Als ik klaar ben met deze opleiding heb ik drie jaar vaartijd. Dan heb ik nog één jaar vaartijd nodig om zelfstandig te mogen varen.' Blessing rondt binnenkort het eerste jaar af en is dus over drie jaar klaar. ‘Mogelijk zijn de regels rond de benodigde vaartijd dan versoepeld. Er zijn voorstellen gedaan de benodigde vier jaar vaartijd terug te brengen naar drie jaar als je voor een klein schip kiest en ervaring hebt opgedaan op zo'n schip tijdens je stages. Dan zou ik meteen na mijn opleiding zelfstandig kunnen gaan varen op een spits. Zo'n regel zou het aantrekkelijker maken om als jonge ondernemer voor een klein schip te kiezen.'

De enthousiaste Blessing, die niet uit de binnenvaart komt, staat tijdens de beurs op de stand van de ELV. ‘Mijn vader was zeeman. Ik ben op de wal opgegroeid. Als jochie zat ik in de vakanties in een huisje bij een Frans kanaal. Het rustige varen van de spitsen door de bossen en weilanden van het Franse land trok mij aan. Het is een manier van leven, zo mooi. Je moet er natuurlijk wel tegen kunnen dat je langer van huis bent. Een tweede voordeel is dat je geen miljoenenhypotheek hebt.'

Een spits kost momenteel tussen de 80.000 en 150.000 euro, afhankelijk van de staat van onderhoud. ‘Dat is nog een beste investering, maar zo'n schip gaat zeker dertig tot veertig jaar mee en de waarde kan niet veel dalen. Voordeel van een spits is ook dat je het schip met zijn tweeën kunt varen, wat het een ideaal schip maakt voor een stel.'

Vorig jaar stapten rond tien nieuwe ondernemers in de spitsenvaart. ‘Daar zaten jongere, maar ook veel oudere stellen bij.' (HH)

Hans en Mannie Mensink kiezen voor spits La Vie

AMSTERDAM
Hans en Mannie Mensink kochten onlangs de spits La Vie. Hans is een herintreder. ‘Ik heb 28 jaar een spits gehad. Daarna runde ik zestien jaar een scheepsreparatiebedrijf in Amsterdam, op een luxe motor in het Oosterdok.'

Hans en Mannie trouwden vorig jaar. Mannie had toen nog maar weinig verstand van varen. Inmiddels heeft ze 150 vaardagen in haar dienstboekje staan en is ze bezig haar matrozendiploma te halen. ‘Toen ik een keer met Hans meevoer op een spits van kennissen was ik gelijk om. Tijdens het varen werd hij twintig jaar jonger', zegt Mannie.

Mannie deed haar eerste binnenvaartervaring op aan boord van de Koophandel 2 (45 x 5,60 meter), waarop Hans een tijdje als zetschipper voer. Een belangrijke reden om nu voor de spitsenvaart te kiezen is zijn liefde voor het Franse leven. ‘Ik ben een beetje francofiel en vond het varen in Frankrijk vroeger al een betaalde vakantie. Heerlijk toch, 's morgens een croissantje, even naar de markt, een praatje maken met de buurman. Dat kan allemaal nog met een spits. Dan ben je niet 24 uur per dag gestresst aan het varen, zoals op de Rijnvaart. Op een spits kun je 's avonds een hengeltje uitgooien om je maaltje bij elkaar te vangen en als je door de provincie vaart kun je soms wilde appels, noten of peren verzamelen, of verse melk halen bij een boer.'

Mannie heeft er veel zin in. ‘Het is een klein wereldje. Als je ergens binnenloopt staat er vaak al een collega op de wal om een handje te helpen.'
Hans realiseert zich dat de markt sinds de afschaffing van de beurs is veranderd en het economisch tegenzit. ‘Maar via de ELV is er nog altijd een redelijke boterham te verdienen. Als straks de nieuwe graanoogst wordt binnengehaald moeten de silo's worden geleegd en is er weer meer ladingaanbod.'
Momenteel varen Hans en Mannie voor de CIS, de Franse beurs voor de spitsenvaart, waar via internet vrachten worden aangeboden. ‘We kunnen kiezen uit verschillende vrachten', zegt Mannie. ‘We hebben ons ook bij de ELV aangemeld, maar daarvan hebben we nog geen reis. We staan bij hen op de wachtlijst.'

Hoewel de beurs voor de Noord-Zuidvaart alweer een tijdje is afgeschaft, herinnert de 64-jarige Hans zich nog hoe die beurs werd opgericht. ‘Toen ik met varen begon was er geen beurs en kreeg je voor een reisje naar Zuid-Frankrijk in de zomer 2500 gulden. Na stakingen in Nederland en België, zoals bij Klein-Ternaaien, werd de Noord-Zuidbeurs opgericht. Dat scheelde in één keer 7000 gulden op een reis. Ik lag destijds geladen bij Ternaaien. De staking duurde elf weken. Toen het voorbij was heb ik meteen de bevrachter gebeld en gevraagd wat hij wilde; de lading eruit in Luik of 3500 gulden erbij. Dat werd er zonder meer bijgelegd. Nu doet een reis naar Sète rond 10.000 euro.'
Hans is er niet rouwig om dat hij zijn werkschip heeft verkocht. ‘Het werd steeds moeilijker om te werken in Amsterdam. Op het laatst mocht ik niets meer doen en moest ik mijn bedrijf van de Binnenwater Beheer Amsterdam (BBA) verplaatsen naar een locatie buiten het centrum, die dan aan alle eisen voor een scheepswerf moest voldoen.'

Hoewel Hans de pensioengerechtigde leeftijd nadert, is hij niet van plan het dan rustig aan te gaan doen met varen. ‘De muntologie is niet van dien aard dat we ons dat kunnen veroorloven. Ik wil nog lang blijven varen. Als het aan mij ligt gaan we hier nooit meer van af.' (HH)

Meer over de beurs Construction & Shipping Industry in het dossier

Neem nu een gratis abonnement op de Nieuwsbrief. U krijgt dan twee keer per week alle maritieme nieuws in uw emailpostbus.