Marktwerking onstuitbaar, veilingen uit den boze

Het is inmiddels te laat voor ingrijpen in de marktwerking, maar in de toekomst zou het anders moeten. Zoveel werd duidelijk tijdens de forumdiscussie ‘Marktwerking, tot (w)elke prijs?' tijdens de jubileumvergadering van de Christelijke Bond van Ondernemers in de Binnenvaart (CBOB), afgelopen maandag in Rotterdam. ‘Onze pech is dat we dit altijd op hele ongelukkige momenten bespreken', zei forumlid en scheepsmakelaar Frank Galle.

Scheepsmakelaar Frank Galle (rechts, met naast zich Ton Rijnen van Rabobank Shipping) verdedigt zijn stelling. (Foto Dirk van der Meulen)

1/1

Gerelateerd nieuws

Opinie: Binnenvaartmarkt werkt niet

Samenwerking als toverwoord

‘Samenwerken helpt, dat is zeker’

‘Bevrachting beter collectief'

Meer over

Actueel

Bodemtarieven en capaciteitsbeperking maken volgens de zaal weinig kans. Er is hoop dat staatssecretaris Jan Kees de Jager (Financiën) iets doet met de suggestie om de aflossing van staatsgarantieleningen tijdelijk te versoepelen. ‘Als de banken van de Staat toestemming krijgen de aflossing iets uit te stellen, zijn we al een stuk verder', zei directeur Wim Onderdelinden van administratiekantoor Stichting Abri. ‘Dan hoeven de schepen niet te worden geveild, om het maar eens heel plat en negatief te zeggen.'

Onderdelinden trok de eerder vertrokken staatssecretaris buiten de zaal nog even aan de jas. ‘Hij vindt het een heel serieus verhaal, aardig genoeg om het bij zijn komende beschouwingen mee te nemen.'

Tot een betere tijd
Galle had het tijdens de discussie ook al opgemerkt: ‘Als de aflossing uitgesteld kan worden, heeft iedereen de kans dat hij zijn spullen mag bewaren tot een betere tijd.' Het strikt volgen van de regels van de staatsgarantie is funest. Dat betekent dat banken verplicht moeten overgaan tot executie, omdat anders de staatsgarantie vervalt. ‘Ik denk dat daar een belangrijke opdracht ligt. Dat is het eerste instrument, ook om de bank gerust te stellen dat zijn kredieten zijn gewaarborgd.'

Mr Jurgen Warmerdam van MKB Nederland voelde er weinig voor om financiële instellingen bij de lurven te grijpen. ‘Uiteindelijk leidt dat nergens toe, maar het moet mij toch van het hart dat de crisis zijn oorsprong vindt in het gedrag van bankiers. Ik vind het eigenlijk wel tragisch dat, wanneer de economie als gevolg daarvan in de recessie raakt, ze eisen gaan stellen omdat de resultaten van hun klanten onder druk staan. Dat vind ik stuitend. De overheid zou kunnen bijspringen waar de deuken het zwaarst zijn. Dus niet zozeer ingrijpen in het proces van ondernemen, maar meer in de vorm van compensatie. Uitstel van aflossing zou zo'n hulpmiddel kunnen zijn.'

Capaciteitsbeperking
Voorzitter Leo van Laak van de tankvaartbevrachtersorganisatie VITB noemde het uitstel van executie. ‘Het is een gekunsteld systeem om met staatsgaranties bedrijven overeind te houden. Uitstel van aflossing, uitstel van rente, uitstel van executie. Het probleem wordt er niet door opgelost. Wij hebben overcapaciteit, wij hebben een plicht jegens onze klanten te vervoeren wat zij ons aanbieden. De enige methode om de zaak min of meer in het gareel te houden is capaciteitsbeperking. Wij hebben een 24-uurs economie. Reken eens uit wat het kost om twee uur van die 24 uur niet te laten varen, of drie uur of vier uur. Morgen in te voeren, morgen te controleren, morgen capaciteitsbeperking. En dus betere prijzen.'

Uit de zaal klonken meerdere reacties dat capaciteitsbeperking een oncontroleerbare maatregel zou zijn.

Bodemtarieven
Ongeveer eenvijfde van de zaal stak z'n hand op toen discussieleider ir Roland Kortenhorst (oud-Tweede Kamerlid en voorzitter van het Bureau Voorlichting Binnenvaart) vroeg naar bodemtarieven als mogelijke oplossing. Tweevijfde verklaarde zich tegen. ‘De rest van de zaal luistert en denkt na', constateerde Kortenhorst. Volgens Ton Rijnen van Rabobank Shipping zou de helft er waarschijnlijk onderdoor varen. ‘Er zijn andere krachten die de markt ontregeld hebben: de waanzinnig opgedreven prijzen voor nieuwbouw, met parallel daaraan het opdrijven van de prijzen voor tweedehands tonnage. Met de hoge opbrengsten kon het allemaal uit. Ook het bankwezen - daar ben ik mij heel goed van bewust - is er debet aan door het allemaal te financieren.'

Econoom prof. dr Johan Graafland van de Universiteit Tilburg bood de zaal eerder op de middag een algemeen verhaal over marktwerking. Dat het huidige kabinet enige aarzeling toont en voorzichtiger met marktwerking omgaat, toont volgens hem aan dat er grenzen zijn aan de vrije markt. Graafland, die toegaf het werken van de binnenvaartmarkt niet te kennen: ‘De markt veronderstelt dat mensen verstandig omgaan met hun vrijheid. Maar is dat wel zo? Of verleidt de markt tot roekeloos gedrag? Belangrijk probleem van vrije marktwerking is dat er negatieve externe effecten optreden als mensen geen rekening houden met gevolgen van hun beslissingen voor het algemeen welzijn en het milieu.' (DvdM)

‘Marktwerking heeft zijn prijs'

Scheepsmakelaar Frank Galle wist, in de forumdiscussie tijdens de CBOB-jaarvergadering in Rotterdam, zijn eigen stelling (‘Marktwerking heeft zijn prijs') treffend te onderbouwen met een beschouwing op de actuele situatie in de binnenvaart.

Galle: ‘Langzaamaan zijn wij, van het zorgen voor morgen en ondernemingszin, gedreven in een stroom naar de wil om rijk te zijn. Kleine jongens in het klein, grote jongens in het groot. De stroom versnelde zich. De verleiding tot wildwatervaren bleek niet te weerstaan. Onze schepen werden jachten met bolides op het roefdek. De nieuwbouw als casino, met de makelaar als croupier. Het publiek moedigde ons aan. De sponsors waren genereus.

‘Een beetje verwonderd over ons succes waren we wel. Voorzichtig zochten wij een verklaring. Onze stuurmanskunst, analyseerden wij, en: op zoveel talent mag je vertrouwen. Aan de schepping van het parcours gingen wij voorbij. Het meer is nooit vol. De waarschuwingen van de stuurlui aan de wal zijn er om genegeerd te worden. En de woeste stroom bezorgde ons euforie.

‘Plotseling wijzigde het landschap zich. Watervallen en kloven werden ons deel, bezorgdheid beving ons. De hebzucht sloeg om in angst. Er lonkt een haven. De ankers houden niet en met spudpalen kunnen wij het schip niet afstoppen. De waterval is thans onafwendbaar. Naar de hoogte van het verval kunnen we enkel gissen.

‘Het publiek gaat naar huis. De sponsors worden voorzichtig. De markt is op drift. De afrekening volgt. De marktwerking heeft zijn prijs. Naar mijn mening zal de markt op niets ontziende wijze grondig herschikt worden. In eerste instantie zal ieder voor zichzelf kiezen, tot we beseffen dat we elkaar nodig hebben. Als de bezorgdheid is verminderd kunnen wij samen weer gaan zorgen voor vandaag en morgen, en zoeken naar hernieuwde ondernemingszin.'  

 

Neem nu een gratis abonnement op de Nieuwsbrief. U krijgt dan twee keer per week alle maritieme nieuws in uw emailpostbus.