Binnenvaart krijgt minste geld

Investeringen in de binnenvaart blijven achter bij de groei van het vervoer over water. Dat concludeert onderzoeksinstituut NEA. In de andere modaliteiten zoals spoor en weg wordt veel meer geïnvesteerd.

Zowel Brussel als landelijke en regionale overheden en private partijen investeren fors in infrastructuur. NEA heeft een instrument ontwikkeld waarmee de effectiviteit van investeringen in infrastructuur beoordeeld kunnen worden. Bij doorlichting van investeringen in het verleden blijkt dat deze niet altijd op de meest effectieve wijze zijn gedaan. De investeringen in infrastructuur zijn mede bedoeld om bijvoorbeeld de kwaliteit van het vervoer te verbeteren. Bij de door NEA thans uitgevoerde analyses is vooral gekeken naar de toename in volume ten opzichte van de investeringen in infrastructuur per modaliteit.

Eén procent
Van 1995 tot 2005 werd ongeveer 800 miljard euro geïnvesteerd in de Europese Unie. Jaarlijks ontving het wegtransport gemiddeld 49 miljard euro (64% van de totale investering), spoor ontving gemiddeld 26 miljard euro per jaar (32%), zeehavens ontvingen gemiddeld twee miljard euro (3%) en de binnenvaart tot slot ontving gemiddeld één miljard euro (1%).
De binnenvaart groeit dus ondanks een beperkte groei aan investeringen in de infrastructuur. Bij het wegvervoer is de balans meer aanwezig. De investeringen in de wegvervoerinfrastructuur faciliteren de autonome groei van het wegvervoer. Bij het spoor is de groei van de investeringen in relatie tot de ontwikkeling van de volumina het hoogst. Dit heeft echter wel geresulteerd in een groei van ongeveer 25% in tien jaar in West Europa. Die stijging volgde na decennia van stagnatie. De groei van de investeringen in de spoorinfrastructuur hebben de stagnatie in de volumeontwikkeling in West Europa dus doen ombuigen in een groei.

Crisis
De Europese Unie heeft ruim 1800 miljard euro in 2008 beschikbaar gesteld om de financiële crisis in Europa het hoofd te bieden. Een aanzienlijk deel hiervan wordt aangewend voor investeringen in de infrastructuur. Ook de regeringen van Nederland en Duitsland hebben stimuleringsplannen in voorbereiding. In het licht van het bovenstaande dient men zich af te vragen, hoe efficiënt geïnvesteerd kan worden om 'het meeste waar voor ons geld te krijgen' en de economie te stimuleren. Investeren in 'harde infrastructuur' en het oplossen van reeds lang bestaande knelpunten blijft bittere noodzaak. De nadruk van de toekomstige investeringen moet echter veel meer komen te liggen bij het optimaliseren van de prestatie van netwerken van modaliteiten, dan op het investeren in de infrastructuur van iedere modaliteit afzonderlijk.

Innovatie
De vraag naar vervoer neemt tot 2020 alleen nog maar verder toe, zo blijkt uit alle prognoses. Nog scherpere prioriteit stellen aan innovatie, zoals verbeterde motortechnologie en milieuvriendelijk transport en intensivering van de verbetering van het spoor en integratie van systemen zijn dringend aan te bevelen, teneinde de Europese economie de benodigde stimulans te geven en onze wereldpositie veilig te stellen. Voor toekomstige investeringen verdient het aanbeveling om vooraf een gedegen analyse te maken over de effectiviteit van investeringen en de mate waarin innovatie een rol speelt, zodat het geld op een verantwoorde en duurzame wijze uitgegeven wordt. NEA gaat zich in 2009 bezighouden met de vraag wat externe kosten, zoals beprijzing, kilometerheffing en innovatie betekenen, zodat de modaliteiten bezien vanuit hun positie in het netwerk fair behandeld worden.