Draagvlak valt weg onder CAO Binnenvaart

Volgens Wennekes maakte Chemgas in het CAO-overleg bekend te willen uitvlaggen naar Luxemburg. VT-directeur Johan Groenewold liet vervolgens weten zich niet aan een CAO te willen houden.

‘Als Chemgas gaat uitvlaggen, dan valt het niet meer onder de CAO. Bedrijven als Chemgas zijn in een concurrentiestrijd verwikkeld en willen de handen vrij hebben om loonkosten te besparen. Daarom vlaggen steeds meer bedrijven uit. Daardoor daalt het aantal aangesloten werkgevers bij werkgeversverenigingen zover, dat het moeilijk is de CAO algemeen verbindend verklaard te krijgen. Voor de bedrijven die achterblijven, wordt het dan ook te duur. Zij moeten meer premies gaan betalen. Daarom hebben wij geconcludeerd dat er geen draagvlak meer is voor een sector-CAO. Dat betekent dat de werknemers in de binnenvaart vanaf 1 januari 2006 vogelvrij zijn. We willen nog wel afspraken maken over de pensioenregeling. Maar ook die moet algemeen verbindend worden verklaard, dus ook dat wordt moeilijk.’ 

Groenewold vindt de conclusie van Wennekes veel te voorbarig en niet juist. ‘Ik zit in het CAO-overleg als vertegenwoordiger van Rijn en IJssel  en alleen als het aan de orde is reageer ik vanuit die invalshoek, na ruggespraak met de woordvoerder van het overleg.’

Uitvlaggen

Adjunct-directeur Jacques Naaborgh van Chemgas vindt de conclusie van Wennekes eveneens ‘te kort door de bocht’. ‘In principe zijn wij voor een binnenvaart-CAO. Maar het is belangrijk dat alle werkgevers daaraan zijn gebonden. Wij zijn aangesloten bij het CBRB en het moet niet zo zijn dat andere bedrijven maar kunnen doen wat ze willen.’

Over het uitvlaggen wil Naaborgh nog niet veel kwijt. ‘We willen uitvlaggen naar Luxemburg, maar we zitten nog in de onderzoeksfase. Er is de laatste tijd veel geschreven en gesproken over de Luxemburg-constructie. Wij willen het in elk geval op een verantwoorde manier doen. Je moet het niet, zoals de bedrijven die het nieuws haalden, half willen doen. Maar het is nog te vroeg om hier inhoudelijk op in te gaan.

‘Eén van de redenen voor uitvlaggen is kostenbesparing. We leven in Nederland natuurlijk niet op een eiland. Er is veel internationale concurrentie en mijn verantwoordelijkheid is de toekomst van Chemgas te waarborgen. In Luxemburg zijn de sociale lasten veel lager. Maar voor onze werknemers verandert niets. Ze houden dezelfde arbeidsvoorwaarden.’

Volgens Veldman is met de Luxemburg-constructie niets mis, mits het op de juiste wijze gebeurt. ‘Bedrijven moeten niet van twee walletjes willen eten. Dus niet de sociale lasten in Luxemburg betalen en de loonbelasting in Nederland. Maar als je het volgens de regels doet, duurt het jaren voordat je het terugverdient.’

Bedrijfs-CAO

Veldman was verontwaardigd over het FNV-bericht, als zouden de werkgevers de CAO hebben opgeblazen. Hij houdt de bedrijven met een bedrijfs-CAO en de vakbond verantwoordelijk. ‘Sommige grote binnenvaartondernemingen sluiten met de vakbond een ondernemings-CAO af. Steeds vaker wordt hiervoor vrijstelling van de binnenvaart-CAO gevraagd, waardoor het draagvlak onder de bedrijfstak-CAO kleiner wordt. Dit bemoeilijkt een algemeen verbindend verklaren (AVV) door de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. Op termijn wordt dit wellicht zelfs onmogelijk. Ik heb wel eens een ondernemings-CAO van Wennekes onder ogen gehad, waarin de bijdrage voor onderwijs was gehalveerd.

‘Als geen AVV meer wordt verstrekt, zijn alleen de leden van de ondertekenende organisaties aan de CAO gebonden. CBOB en ONS, de werkgeversorganisaties binnen Kantoor Binnenvaart, zijn tot nu toe altijd voor een bedrijfstak-CAO geweest. Wij vinden het niet juist onze leden aan een CAO te binden, terwijl niet-leden vrijheid van handelen hebben op het gebied van arbeidsvoorwaarden. Natuurlijk wel binnen de wettelijk gestelde grenzen zoals minimumloon en arbeidstijden. Als vakbeweging en sommige grote ondernemingen zo doorgaan, betekent dat dat de bedrijfstak-CAO er niet meer komt.’

Minimum loon

Wennekes vreest voor de Nederlandse werkgelegenheid in de binnenvaart. ‘Het zijn slechte ontwikkelingen. Je ziet steeds meer bedrijven uitvlaggen. Die helpen de werkgelegenheid voor Nederlanders in de binnenvaart om zeep. Wat de werknemers nu volgens de CAO hebben, houden ze weliswaar, maar nieuwe werknemers lopen het risico dat ze alleen nog het minimum loon krijgen. Dan zijn werknemers in Nederland moeilijker te krijgen en moeten bedrijven wel uitwijken naar buitenlanders. Je ziet nu al dat de Polen te duur worden. De eerste Filippijnen varen al in de binnenvaart. Een Europese CAO zou een oplossing kunnen zijn. Daar zijn we mee bezig en er is een concept, maar als iets Europees moet worden geregeld, dan duurt dat meestal nog een hele tijd.’

Volgens Veldman is het onmogelijk dat nieuwe werknemers in de toekomst het minimum loon krijgen. ‘Volgens het Centrum voor Werk en Inkomen (CWI) moet marktconform worden betaald. Daarbij blijft de CAO de toets.’ (EvH)