NEA waarschuwt voor ‘varkenscyclus\\\'

Het is aan te bevelen pas op de plaats te maken met nieuwbouw in de droge-ladingmarkt. Dat stelt Hans Visser van het gezaghebbende onderzoeksinstituut NEA. Met nog 300 tot 400 schepen in aanbouw verwacht hij geen snel einde aan de groei van de Nederlandse binnenvloot. ‘Het tempo van de nieuwbouw is zo hoog dat sommige critici zich bezorgd afvragen of wel op de huidige schaal kan worden doorgebouwd', schrijft Visser in het blad ‘Op Koers' van Rabobank Binnenvaartbanken.

Visser gaat na of de critici gelijk hebben en ziet ‘bijzondere omstandigheden' als oorzaak van de huidige nieuwbouwgolf. De vervanging van enkelwandige door dubbelwandige tankschepen zorgt voor een tijdelijke piek, die geleidelijk zal verdwijnen. Moeilijker te beoordelen vindt hij de grootschalige nieuwbouw in de droge-ladingvaart. ‘Het staat echter buiten kijf dat zelfs de meest optimistische verwachtingen van de groei van het totale vervoervolume in de droge-ladingvaart lager zijn dan de groei van het totale laadvermogen, zodat het huidige tempo van de bouw niet te handhaven lijkt.'

Varkenscyclus

De NEA-onderzoeker verdenkt binnenvaarders ervan dat ze het, bij de beslissing een nieuw schip te bouwen, niet zo nauw nemen met de verwachting van toekomstig rendement. ‘Om zicht te krijgen op toekomstige rendementen dient een ondernemer een gedegen analyse van de eigen markt te maken en zich een beeld te vormen over hoe de markt zich in de komende jaren gaat ontwikkelen', doceert econoom Visser. Hij weet echter uit ondervinding dat het vaak zo niet gaat. ‘Kijken in de toekomst is niet eenvoudig en wellicht is daarom ook de verleiding groot om gemakshalve maar de huidige ontwikkeling door te trekken.'

Die techniek werkt goed voor het weer van morgen, maar is volgens Visser niet aan te bevelen voor lange termijn beslissingen, zoals de beslissing een schip te bouwen. ‘Toch is in de binnenvaart in het verleden vaak geconstateerd dat de huidige cashflow (‘het geld dat men in handen krijgt') en niet zozeer toekomstige rendementsverwachtingen een belangrijke verklarende factor van de hoogte van investeringen was. Dit laat ook het bekende patroon zien van de ‘varkenscyclus': periodes met hoge verdiensten worden gevolgd door periodes met overcapaciteit.'

Meerjarig contract

Visser ontkent niet dat nieuwbouw een optie is in een marktsegment waar men wel degelijk een zeer hoge groei van het vervoer mag verwachten. ‘Belangrijk daarbij is vooral of men, via een meerjarige contract, al verzekerd kan zijn van een ladingstroom in de eerstvolgende jaren.' Gegeven de opstelling van verladers in de tankvaart hebben vervoerders in dat segment haast geen andere optie dan nieuw te bouwen. Al mogen ze zich volgens Visser wel degelijk afvragen welke rol het verminderd verbruik van fossiele brandstoffen tot twintig procent van het niveau in 1990 - een EU-beleidsvoornemen - zal hebben en of die afnemen vervoersvraag wordt gecompenseerd door bijvoorbeeld biobrandstoffen.

‘In alle andere marktsegmenten is het inderdaad misschien aan te bevelen met de nieuwbouw pas op de plaats te maken', concludeert Hans Visser van NEA.

Nieuwbouwblad

Het kwartaalblad ‘Op Koers' van Rabobank Binnenvaartbanken is in z'n geheel aan nieuwbouw gewijd. Henk Wielaard, directeur Bedrijven Rabobank Sliedrecht-Graafstroom, signaleert forse prijsstijgingen van nieuwbouwschepen, die meer continu varen nodig maken om de exploitatie sluitend te krijgen. Accountmanager Ronald Kornet van die bank verwacht dat de nieuwbouwwaarde voorlopig hoog zal blijven. Binnenvaartondernemers Peter Koopmans en Alex Guise van Pealko Transport en Logistiek kozen bewust voor een nieuwbouwschip van 110 x 11,45 meter en niet voor een 135 meter, vertellen ze in Op Koers. Guise: ‘Je praat dan over 500 à 600 ton meer. Ik zie zelf niet in hoe je die meerprijs kunt betalen.' Koopmans: ‘Door dag en nacht te varen.' Guise: ‘Vanuit onze exploitatie lukt dat dan nog niet. Je hebt 25 meter schip méér voor een fors hogere prijs.' Koopmans: ‘Je terugverdienmogelijkheid is gewoon minder.' (DvdM)