Marktkansen voor het kleine schip

Het kleine schip is actief in het transport van droge lading (bulk en stukgoed), vloeibare lading en containers. Hierna wordt een beschrijving gegeven van de ontwikkeling in de sectoren waar het kleine binnenschip dominant is.

Per sector wordt inzicht gegeven in:
- Belangrijke vervoersregio's en verladers
- Veel voorkomende transporttrajecten
- Economische trends binnen de sector
- Marktkansen voor het kleine schip

De volgende sectoren worden beschreven:
- Agro
- Bouwmaterialen
- Zout
- Steenkolen
- Ertsen en Metaalresiduen
- Cellulose en papierproducten
- Afval en recycling (puin en glas)
- Chemie, minerale oliën en brandstoffen
- Maritieme containers
- Afvalcontainers

Het vervoer van zand en grind en van aardolie zal de komende jaren redelijk stabiel blijven. Het vervoer van agri-bulk schommelt en het vervoer van ertsen neemt verder af. Daar staat een groeiende stroom van kolen, chemische producten en metalen tegenover. Voor alle soorten tankers neemt het ladingaanbod af. Door de vele aanbieders liggen de tarieven nog steeds erg laag. Dubbelwandige tankers krijgen niet altijd hogere vrachtprijzen dan enkelwandige terwijl hun investering wel groter is en het laadvermogen minder. Na een verwacht verbod op enkelwandige tankers zal er echter een tekort ontstaan aan dubbelwandige tankerruimte met hogere vrachtprijzen als gevolg. De snelle stijging van containervervoer naar Nederland over de zee zet door maar de stijging in de containerbinnenvaart is minder groot.

Het gebrek aan afhandelingcapaciteit in de zeehavens veroorzaakt vertragingen en leidt tot het uitwijken van containers naar de weg. Het bouwen van grotere containerschepen en de komst van de Tweede Maasvlakte bieden mogelijkheden op de langere termijn. Groeimogelijkheden zitten in het vervoer van stukgoed en gerede eindproducten, die nu nog vrijwel geheel in handen van het wegvervoer zijn. De vrachtvaart in Centraal en Oost Europa en nieuwe marktniches, zoals het vervoer van afval, gevaarlijke goederen en voertuigen, zijn ook veelbelovend. De vraag naar relatief kleine ladingpakketten en maatwerk, dus naar kleine schepen blijft bestaan, ook door de veelvuldige lage waterstanden.

Kansrijke sectoren:
- Containervervoer
- Agrisector (koel- en pallettransport)
- Bouwmaterialen (bulk en stukgoed)
- Steenkolen (bulk)
- Afval en recyclingstromen (bulk)

Minder kansrijke sectoren:
- Zout
- Ertsen
- Cellulose en papierproducten
- Chemie

Concurrentie met het wegvervoer
Uit de analyse van de transportkosten van binnenvaart en wegvervoer in het "Marktonderzoek Binnenvaart" en de Beleidsstrategie Binnenvaart (LMCA)10 is gebleken dat kleine schepen kunnen concurreren met het wegvervoer. Als bedreiging wordt genoemd de sterke daling van het aantal kleine schepen en moeilijkheden om financiering van kleine schepen rond te krijgen. Het aanbevolen beleid gericht op een continu aanbod van kleine schepen onderstreept ook het streefbeeld van de sector zelf: het behouden van de diversiteit in de binnenvaartvloot.

Het Bureau Voorlichting Binnenvaart heeft de conclusies in het Marktonderzoek en de Beleidsstrategie ten aanzien van de concurrentiepositie tussen binnenvaart en wegtransport geanalyseerd. Uit deze aanvullende analyse is gebleken dat naast de vergelijking van modaliteiten op basis van vervoersafstand en bijbehorende transportkosten een reeks aan factoren in de praktijk de modaliteitskeuze bepalen. Naast de transportprijs en de transportafstand zijn dit ook factoren als het transportvolume, type lading, betrouwbaarheid, beschikbare infrastructuur en bereikbaarheid, rij- en vaartijd en voorraadkosten. In de praktijk wordt de keuze om binnenvaart wel/niet in te zetten nauwelijks gebaseerd op de vervoersafstand.

In de LMCA zijn de kostprijsberekeningen voor het wegtransport minder gedetailleerd uitgewerkt dan voor de binnenvaart. Dit verschil in uitwerking en de eenvoudige vergelijking op basis van transportafstand leidt tot grove conclusies terwijl in de praktijk een diversiteit aan factoren de modaliteitskeuze bepaalt.

SWOT-analyse
Intern
Sterkten
- Kleine schepen zijn flexibel
- Kleine schepen bevaren het haarvatenstelsel van ons vaarwegnetwerk en maken economische gebieden bereikbaar

Zwakten
- Personeelskosten drukken zwaar op de exploitatie
- Vaste kosten idem
- Gebrek aan kostprijsbewustzijn11 en servicegericht denken bij een deel van de huidige ondernemers
- Beperkte samenwerkingsgraad binnen de branche en in de logistieke keten
- Het prijsverschil tussen een bestaand schip en nieuwbouw is groot en de financieringsmogelijkheden zijn beperkt.
- Beperkte woonruimte op kleine schepen

Extern
Kansen
- Toenemende vraag naar binnenvaart als alternatief en betrouwbaar vervoersproduct
- Kostenstijgingen in het wegtransport versterken de concurrentiepositie
- Multimodale focus door (grote) logistieke dienstverleners die voorheen weggeoriënteerd waren
- Innovaties in de bedrijfstak
- Aanpassing van de Europese bemanningsregeling
- Terugdringen leegvaart
- Fiscale stimuleringsmaatregelen
- Goede voorbeelden van nieuwbouw in de laatste jaren en nieuwbouwinitiatieven

Bedreigingen
- Het imago "big is beautiful"
- Onvoldoende gemotiveerd en gekwalificeerd personeel en nieuwe ondernemers
- Verladers betalen geen kostendekkende vrachtprijzen
- Concurrentie met wegtransport
- Sociale factoren drijven gezinsbedrijf aan de wal.
- Wet- en regelgeving (mn. voor oudere kleine schepen).

Lees ook:
A) Realisatie van nieuwe instroom van ondernemers en personeel
B) Verbetering marktbewustzijn en positie in de logistieke keten
C) Stimuleren van nieuwbouw en innovatie
D) Aanpassing van financieringsvoorwaarden en fiscale maatregelen
E) Aanpassing van wet- en regelgeving
F) Verbetering sociale omstandigheden
G) Imagoverbetering

Meer over het rapport klein schip in het dossier